VÀO KỶ NGUYÊN MỚI

Điện Quang nắm bắt cơ hội từ xu hướng công nghệ sử dụng đèn led trong chiếu sáng.

Tối 7.5, người hâm mộ quả bóng tròn ở Việt Nam khi xem trận đấu vòng 37 giữa đội chủ nhà Sunderland và Chelsea thi thoảng bắt gặp biển quảng cáo mang dòng chữ “LED Điện Quang – Made in Vietnam” ở đường biên.

Trước đó hồi đầu tháng 4, biển quảng cáo về thương hiệu có trụ sở đặt tại TP.HCM cũng đã xuất hiện trên sân vận động của đội West Ham trong trận gặp Asernal. Tuy không phải là lần đầu các doanh nghiệp Việt Nam xuất hiện tại giải bóng đá ngoại hạng có sức thu hút thuộc loại nhất thế giới về lượng khán giả truyền hình, song Điện Quang vẫn tạo được sự chú ý về sự xuất hiện ở sân chơi mang tính toàn cầu. Một sự trùng hợp khi Ánh sáng, tên sân vận động của Sunderland cũng là lĩnh vực chiếu sáng mà hơn 43 năm hình thành và phát triển của Điện Quang luôn đeo đuổi.

Ở thời điểm công nghệ LED đang có ưu thế về độ sáng, độ bền và tiêu thụ điện năng thấp, Điện Quang không chỉ muốn dẫn dắt thị trường tiêu thụ trong nước, mà còn hướng tới các thị trường phát triển hơn. Ông Hồ Quỳnh Hưng, tổng giám đốc Điện Quang cho biết: “Thay vì nhắm tới các thị trường có tính tương đồng với Việt Nam, Điện Quang đang nhắm vào các thị trường châu Âu, Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, Đài Loan.” Năm 2015, doanh nghiệp có tên trong danh sách 50 công ty niêm yết tốt nhất của Forbes Việt Nam đạt doanh thu 1.100 tỉ đồng, trong đó 80% là tiêu thụ trong nước. Sản phẩm từ năm nhà máy của Điện Quang hiện diện ở 30 thị trường nước ngoài, song theo ông Hưng, các thị trường này chủ yếu cạnh tranh về giá, trong khi các tiêu chuẩn kỹ thuật, tuổi thọ, độ bền ít được chú ý hơn. “Điện Quang luôn chú trọng cạnh tranh bằng chất lượng và dịch vụ, hơn là về giá,” ông Hưng cho biết.

Trên thị trường đèn LED hiện nay có cả hàng ngàn sản phẩm đủ các nguồn từ trong nước đến nhập khẩu. Hai thương hiệu lớn của trong nước là Điện Quang và Rạng Đông, một doanh nghiệp cũng có tên trong danh sách 50 công ty niêm yết tốt nhất của Forbes Việt Nam, đang phải cạnh tranh với hàng giá rẻ từ Trung Quốc và hàng nhập khẩu giá cao. “Có lúc cũng đau đầu lắm khi các anh em kinh doanh báo về,  giá mình cao gấp ba lần của Trung Quốc sao mà bán?” ông Hưng kể. Từng có ý kiến thay đổi chất lượng như giảm tuổi thọ, giảm chất lượng vật liệu như hàng Trung Quốc để có giá cạnh tranh, nhưng ban lãnh đạo của Điện Quang vẫn giữ chính sách giá như cũ. Ông Hưng nói: “Điện Quang ăn đời ở kiếp ở đây, nếu mất thương hiệu là mất tất cả!” .

Thay vì thay đổi về giá, trong mắt lãnh đạo Điện Quang, đèn LED không còn là sản phẩm đơn thuần mà là giải pháp chiếu sáng, nên cách bán hàng phải thay đổi cho phù hợp. Vừa giữ kênh phân phối truyền thống, Điện Quang xây dựng đội ngũ tư vấn bán hàng, mô hình “như phân phối hàng tiêu dùng nhanh” theo lời giải thích của ông Hưng, để hỗ trợ đại lý tiêu thụ sản phẩm. Xác định sản phẩm ở giai đoạn mới phát triển, Điện Quang tập trung quảng bá cho thương hiệu, công nghệ đèn LED thông qua chủ điểm chính “LED kỷ nguyên chiếu sáng” với các cuộc hội thảo quy tụ các nhà khoa học, công nghệ trong lĩnh vực chiếu sáng. Bên cạnh đó, với người tiêu dùng, họ tổ chức các cuộc trưng bày, triển lãm, hướng dẫn, tư vấn sản phẩm, đi cùng với hoạt động đổi cũ – lấy mới tại sự kiện.

Theo phân tích của công ty Chứng khoán Bảo Việt, lý do khiến lợi nhuận sau thuế giảm 13% “chi phí quảng cáo tăng đáng kể trong quý 3.2015. Đây là chương trình quảng bá thương hiệu Điện Quang mà công ty thực hiện với chu kỳ 3 - 4 năm/lần.” Từ công nghệ sợi đốt có từ thời đầu thế kỷ trước, rồi đèn huỳnh quang, đèn compact và nay là công nghệ LED, Điện Quang chứng tỏ khả năng bắt nhịp tốt trước sự thay đổi củacông nghệ. Họ là một trong số ít doanh nghiệp trong nước xây dựng dây chuyền bóng huỳnh quang T8, do đường kính nhỏ hơn loại T10 nên dân trong nghề gọi là “bóng gầy”.  Khi xu hướng chuyển sang sản phẩm tiết kiệm điện, họ cũng có dải sản phẩm đèn compact khá phong phú. Nhờ chú trọng đầu tư công nghệ mới trong sản xuất, thiết kế, mẫu đèn hai bóng “double wing” của họ được cấp bảo hộ quyền sở hữu kiểu dáng công nghiệp, để rồi khi công nghệ LED trở nên đại chúng nhờ giá thành ngày mỗi giảm, Điện Quang tiếp tục sử dụng mẫu double wing cho đèn LED.

Ở cuộc chuyển đổi công nghệ lần này, với Điện Quang, không hẳn không có thách thức. Ông Hưng kể lại, so với thời sản xuất đèn compact, đèn LED cạnh tranh với hàng nhập khẩu chủ yếu là chất lượng, do thuế suất nhập khẩu là 0%, chưa kể là phí vận chuyển đèn LED ít do nhỏ, gọn, còn đèn compact vừa phải chịu thuế nhập khẩu, vận chuyển khó khăn hơn nên hàng trong nước có thể cạnh tranh được. Điều giúp Điện Quang trụ vững là họ đầu tư vào công nghệ LED khá sớm, “từ năm 2007 nhưng chưa sản xuất nhiều do giá còn cao,”  theo lời ông Hưng.

Khi thị trường đèn LED hình thành với sức mua tăng dần, năm 2014 Điện Quang đầu tư tăng công suất lên 20 triệu sản phẩm một năm, gấp đôi so với trước. Họ cũng có lợi thế quan trọng là nắm được kênh phân phối. Bà Hồ Thị Kim Thoa, thứ trưởng bộ Công Thương cũng là người tiền nhiệm của ông Hưng ở Điện Quang từng phát biểu: “Ai nắm được kênh phân phối có thể chi phối được sản xuất”. Thách thức với nhà sản xuất đèn LED nói chung và Điện Quang nói riêng là thiết kế sản phẩm, kiểu dáng. Đèn tròn hay compact thì cũng chỉ có một số hình dạng chủyếu. Còn đèn LED do đặc thù nhỏ, gọn, nên có thể thiết kế rất nhiều mẫu mã. Trong báo cáo hoạt động thường niên của Điện Quang, trung tâm R&D với tiền thân là phòng kỹ thuật, gồm 30 người. “Nếu tính cả thử nghiệm, thiết kế sản phẩm, thiết kế hình ảnh sản phẩm, chưa kể là toàn bộ sản xuất mẫu thử đặt ở nhà máy, cũng tới 80 người,” ông Hưng cho biết. Là dân kỹ thuật, tốt nghiệp ĐH Bách khoa TP.HCM ngành khoa học máy tính, ông Hưng có lối nói chuyện rành mạch, logic. Theo ông, câu chuyện R&D không phải là thành lập lúc nào, mà quan trọng là thay đổi tư duy về thiết kế. Ông chia sẻ, tư duy cũ trong thiết kế là “làm từ A đến Z,” còn hiện tại, “phải biết sử dụng tri thức của người đi trước, tập trung nguồn lực cho cái mới”.

Ở Điện Quang, một nhóm tập trung vào nghiên cứu, sáng tạo, nhóm còn lại nghiên cứu cải tiến để giảm giá thành. Cách làm này giúp Điện Quang có được “nhanh và nhiều” về sản phẩm. Năm 2015, Điện Quang có 309 sản phẩm mới. Đồng thời, họ đạt biên lợi nhuận ở mức 35%, cao hơn so với mức 26% của doanh nghiệp niêm yết cùng ngành, theo ông Lê Trọng Nghĩa, chuyên viên phân tích của Chứng khoán Bản Việt. Xác định Điện Quang là một công ty công nghệ, nên ba giá trị cốt lõi được các thành viên doanh nghiệp chia sẻ là: sáng tạo – rộng lượng và trách nhiệm. Giá trị đầu, theo cách hiểu của người Điện Quang, là dám nghĩ – dám làm khác biệt. Còn rộng lượng? “Có ba cấp độ, từ cấp trên với cấp dưới, đồng nghiệp và cấp dưới với cấp trên,” ông Hưng nói. Khi chính sách ban hành từ trên xuống, phải có thời gian để triển khai nên cấp dưới phải rộng lượng với cấp trên là vậy. Còn đã sáng tạo thì phải biết rộng lượng, chấp nhận sự khác biệt, ý kiến nhiều chiều. Trách nhiệm được xác định cụ thể với ba ông chủ: cổ đông – khách hàng và người lao động. Theo ông Hưng, phải làm sao “bảo đảm hài hòa lợi ích của ba ông chủ mới có thể phát triển lâu dài”.

Xuất thân từ doanh nghiệp nhà nước, năm 2005 Điện Quang được cổ phần hóa và niêm yết trên sàn hai năm sau đó. Trước lúc niêm yết, cổ phiếu của Điện Quang từng được giao dịch ở mức 80 lần mệnh giá. Lên sàn được một thời gian, năm 2009 Điện Quang gặp khó khăn do trục trặc khâu thanh toán của lô hàng xuất khẩu sang Cuba theo hợp đồng trả chậm. Năm 2010, khoản nợ hơn 56 triệu đô la Mỹ này được hai bên thống nhất sẽ trả chậm trong sáu năm.

Theo chuyên viên phân tích của công ty Chứng khoán Bản Việt, tiến độ trả nợ đến thời điểm này khá sát kế hoạch và do tỉ giá tăng, Điện Quang có thể hạch toán thêm một khoản lợi. Bà Hoàng Thị Hoa, giám đốc đầu tư của Dragon Capital, cổ đông lớn của Điện Quang nhận xét: “Điện Quang được định hướng rõ ràng, có thương hiệu, hệ thống phân phối tốt”.  Ông Hưng giải thích thêm: “May mắn là văn hóa doanh nghiệp chúng tôi có tính kế thừa cao. Từ cái tên đã quy định ngành nghề hoạt động. Logo gần như không thay đổi.  Đội ngũ gắn kết”.  Bà Hoa cho biết thêm, Điện Quang được các quỹ đầu tư nước ngoài chú ý hơn khi tổng công ty Quản lý vốn nhà nước (SCIC) thoái toàn bộ vốn từ năm 2014.

“Bảo đảm hài hòa lợi ích của cổ đông, khách hàng và người lao động mới có thể phát triển lâu dài.”

Hiện tại, các thành viên của gia đình ông Hưng nắm hơn 30% cổ phần ở Điện Quang, theo dữ liệu tính đến ngày 31.12.2015 trên website stockbiz.vn. Điều này có biến Điện Quang thành công ty hoạt động theo mô hình quản trị gia đình? Các chuyên viên phân tích chứng khoán lẫn các nhà quản lý quỹ đầu tư có vốn nước ngoài đều không nghĩ như vậy. “Họ có một thành viên hội đồng lập quản trị độc. Bản thân ông Hưng là người trẻ, có đầu óc cởi mở”. Còn ông Hưng, tuy không bình luận về tỉ lệ sở hữu, vị lãnh đạo có bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh của đại học Griggs (Mỹ) cho biết, quản trị ở Điện Quang thông qua quy chế. Việc phân công công việc theo quy trình và đánh giá năng lực thông qua hệ thống KPI.

Trong đó, 80% KPI là cho các mục tiêu hàng năm, 20% KPI cho các mục tiêu phát triển bền vững như văn hóa doanh nghiệp, phát triển đội ngũ, phát triển bản thân,... “Hầu hết các KPI đều định lượng được,” ông Hưng nói. Ông nói thêm: “Văn hóa của Điện Quang là mạnh dạn dùng người, không phân biệt tuổi tác”. Theo thống kê, tuổi trung bình ở doanh nghiệp 43 năm tuổi này là 33. Còn cấp quản lý? “Chưa có thống kê, nhưng ở dàn lãnh đạo chỉ có hai người hơn tuổi tôi,” vị chủ tịch HĐQT kiêm CEO sinh năm 1971 nói. Ngành chiếu sáng dân dụng và công nghiệp ở Việt Nam vẫn còn nhiều cơ hội phát triển. Nếu nhìn vào tỉ lệ GDP bình quân đầu người trên giá đèn LED Việt Nam hiện nay ở mức tương đương của thế giới giai đoạn 2010 - 2011, với tỉ lệ sử dụng khoảng 10%.

Trong 5 năm, tỉ lệ sử dụng đèn LED là 35%. Cơ hội ở thị trường trong nước sẽ đến với doanh nghiệp có sự chuẩn bị bài bản về công nghệ, nhân lực. Điện Quang theo kế hoạch giai đoạn 2016 – 2020, sẽ đầu tư 587 tỉ đồng để xây dựng nhà máy đặt ở khu Công nghệ cao TP.HCM. Họ cũng bắt tay với các doanh nghiệp công nghệ như trung tâm Nghiên cứu ứng dụng chip (ICDREC) để ứng dụng chip Việt vào các sản phẩm điều khiển thông minh của Điện Quang. Ông Hưng cho hay, Điện Quang đang từng bước thăm dò thị trường nước ngoài thuộc phân khúc cao cấp, “từng bước xây dựng hệ thống phân phối với lộ trình dự tính từ 3 – 5 năm.”

QUỐC KHÁNH —ẢNH: PHAN QUANG

(Trích nguồn từ tạp chí Forbes Việt Nam tháng 6/2016)

TOP